Печать
Арман Абдрасилов: Біз инноваторларды қолдауға 1,5 млрд теңге саламыз
"Зерде" холдингінің басшысы отандық IT-секторды дамыту туралы

Отандық IT-компаниялардың басшылары мен стартаптардың негізін қалаушылардың көпшілігі қаржыландыру қиындықтарына шағымданады. Қажетті кепілдік массасының болмауына байланысты олар үшін банктік несие алу мүмкін емес. АКТ-секторына қатысушылардың қолжетімділігін арттыру үшін "Зерде" ұлттық инфокоммуникация холдингі осы саладағы компанияға кемінде 30% бос ақша қаражатын немесе 1 млрд теңгені инвестициялауды жоспарлап отыр. Бұл туралы "Капитал.kz" тілшісіне берген сұхбатында "Зерде" холдингінің Басқарма төрағасы Арман Абдрасилов сөз етеді.

- Арман, IT-жобаларға ақшаны қандай шарттармен салуға дайынсыз?

- Холдинг АКТ-жобаларға инвестициялаудың түрлі нұсқаларын, оның ішінде венчурлік қорларға қатысу жолымен, сондай-ақ кейіннен кері сатып алу бойынша міндеттемесі бар компания капиталындағы қатысу үлестерін сатып алу арқылы ШОБ-ты қаржыландыруды қарайды. Бұған жеке инвесторлардан қаражаттың 50%-ын және Холдинг тарапынан 50% - ын тарту арқылы АКТ-секторындағы мәмілелерді қоса қаржыландыру, МЖӘ моделі бойынша бизнеспен әріптестік кіреді.

- Сіздер қандай стартаптарды қаржыландыруға қызығушылық танытып отырсыздар?

- Жобаларды іріктеудің негізгі өлшемшарттары-аймақтық немесе жаһандық кеңейту әлеуеті, тәжірибелі команда, бірлескен инвесторлар мен синдикатталған раундтардың болуы. Атап айтқанда, Smart city, Fintech, Govtech және Edtech саласындағы жобаларды қаржыландыру жоспарлануда.

- Инвестициялық портфельді қалыптастыру және басқару бойынша жақын арадағы жоспарларыңыз туралы айтып берсеңіз.

- АКТ нарығын кеңейте отырып, біз нарық ойыншыларына бос қаражатты инвестициялайтын боламыз. Бұл бізге нарықпен бірге өсуге мүмкіндік береді. Біздің қаржыландырудың бюджеттік көздеріне тәуелділігімізді азайту және холдинг көрсететін қызметтердің кірістілігін ұлғайту өте маңызды. Біз оңтайландыру және шетелдік нарықтарға шығу есебінен активтердің құнын арттыруды жоспарлап отырмыз. Осы бағыттар бойынша біздің KPI осы б МЖӘ жобалары мен синдикатталған жобалардың жылдық рентабельділігін 2030 жылға қарай 30% - ға дейін ұлғайту, бұлтты сервистерден кірісті 50% - ға дейін жеткізу, ал "ҰАТ" АҚ нарықтық капиталдандыруы сол мерзімге қарай $1 млрд-қа дейін арттыру болмақ. Инвестициялық портфельді қалыптастыру шеңберінде 2023 жылға дейін біз жеке сектормен бірлесіп, жалпы көлемі кемінде $25 млн болатын инвестициялық қор құрамыз. Бұл ретте біз инвестициялар үлесін таза пайдадан 30% - ға дейін жеткіземіз. Нәтижесінде 2030 жылға қарай біздің инвестицияларымыздың кірістілігі кемінде 10% - ды құрауы тиіс.

Astana Hub - қа келетін болсақ, осы бағыт шеңберінде біз 2030 жылға қарай капиталдандыруы $1 млрд-тан асатын бірнеше отандық IT-компаниялардың пайда болуына ықпал ететін боламыз. Сонымен қатар, біз стартаптарға салынатын инвестициялар көлемін $200 млн-ға дейін жеткізіп, IT-өнімдер мен қызметтер экспортының көлемін $1 млрд-қа дейін ұлғайтуды көздеп отырмыз.

- Холдинг активтерінің жалпы құны қанша тұрады?

- Бекітілген аудиттелген есептілікке сәйкес, "Зерде" шоғырландырылған активтерінің мөлшері 45,79 млрд теңгені құрады. Холдинг активтерінің 2019 жылмен (103,75 млрд теңге) салыстырғанда төмендеуі "Қазтелерадио" АҚ-ның республикалық меншікке берілуіне байланысты екеніне түсініктеме бере кеткім келеді.

- Сіз шетелдік нарықтарға шығу жоспарлары туралы айттыңыз. Бүгінгі таңда қандай қазақстандық технологиялар әлемге қызықты болуы мүмкін?

- "Сергек" -Оңтүстік-Шығыс Азия, Африка және Латын Америкасы елдеріне экспорттағымыз келетін табысты жоба. Мәні бейнекамералардың өзінде емес, мәні дайын бағдарламалық жасақтамада. Әлемнің 170 елінде мұндай жүйелер жоқ. Біз электрондық үкімет технологияларын экспорттағымыз келеді. Біз 50 жобаны қарадық, жыл соңына дейін 250 жобаны көруді жоспарлап отырмыз.

- Әлемдік нарықта қазақстандық IT-әзірлемелердің үлесі бір пайыздан аз. Израильмен және басқа да жаһандық көшбасшылармен қалай бәсекелесуге болады?

- Шын мәнінде біздің мамандар израильдік мамандардан кем емес. Біз бәсекеге қабілеттіміз. Мәселе тек компанияларды басқару жүйесінде және бизнесті жүргізу қабілетінде. Израиль өз өнімін әрлеп дайындап, сата алады. Біз де осыған қол жеткізгіміз келеді. Біздің нарық ішкі тұтынуға, мемлекеттік тапсырыстарға бағдарланған. Бұл белгілі бір деформацияға әкелді.

- Елімізде интернетке қолжетімділіктің нақты түйткілдері сақталған кезде электрондық қызметтерді сапалы ұсыну туралы айтуға бола ма?

- Мемлекеттік қызметтер тек Интернеттің болуын білдірмейді. Бұл жердегі сөз қызмет сапасы туралы. Электрондық үкіметтің әлемдік рейтингінде Қазақстан 30-орында тұр. Электрондық қызмет көрсету бойынша ел 10-орында. Интернетке қосылу түйткілдері бар. Бірақ қайбір жерде интернеттің болмауынан мемлекеттік қызмет нашарлай түспейді.

- Іс жүзінде көптеген қолданыстағы электрондық мемлекеттік қызметтер азаматтар үшін күрделі және ыңғайсыз болып қалуда.

- Электрондық үкімет порталы-бұл мемлекеттің меншігі. Біз мұнда араласа алмаймыз. Біз eGov.kz порталын холдингтің сенімгерлік басқаруына беру бойынша жұмысты көріп отырмыз, сонда бізде оған өз қаражатымызды инвестициялау және оның жұмысын, оның ішінде сервис сапасын жақсарту құқығы туындайды.

- АКТ сегментінде кәсіпкерлікті қолдау "Зерде" компаниясының алдағы 10 жылға арналған жоспарларына кіреді. Қандай нақты қолдау туралы сөз етіп отырсыз? Инвестицияларға қандай бизнес субъектілері үміт арта алады?

- Холдингтің жаңа даму стратегиясына сәйкес корпоративтік секторға, сондай-ақ ШОБ субъектілері мен жобаларына тікелей инвестициялар жүзеге асырылатын болады. Холдинг компаниялардың капиталындағы үлестермен қатысуға, жобаларды қоса қаржыландыруға, МЖӘ моделі бойынша ынтымақтастықты дамытуға дайын.

- Бұдан басқа, сіздер кемінде 10 технологиялық экожүйені іске қосуға көмектесетін инноваторлар үшін грант түрінде миллиард теңгеден астам қаражат бөлуді жоспарлап отырсыз. Бұл қандай жобалар?

- Әңгіме перспективалық жобаларға қаржы салу, корпоративтік инновацияларды қолдау үшін технологияларды коммерцияландыру туралы болып отыр. 2021 жылы біз еліміздегі инноваторларды қолдау үшін гранттар түрінде 1,5 млрд теңге жұмсаймыз. Бұл шаралар кем дегенде 10 технологиялық экожүйені іске қосуға мүмкіндік береді (мысалы, SMARTCITY, GOVTECH, FINTECH, AI). Біз 10 мыңға дейін жұмыс орындарын құрып, инновациялық-белсенді кәсіпорындардың үлесін 2 есеге және ел экономикасындағы инновациялық өнімнің үлесін 2025 жылға қарай 3 есеге ұлғайта аламыз.

- Қазақстан билігі Нұр-Сұлтан мен Алматыда "Ақылды қала" стандартының эталондарын белсенді енгізуде. Келесі жылы қандай жаңа ақылды технологиялар қарастырылуда?

- Нұр-Сұлтанда "Қауіпсіз қала" жобасы бойынша жұмыс жалғасады. Бейнебақылау камераларымен аулалар, әлеуметтік нысандар, саябақ аймақтары қамтылады. 10 мыңға жуық жаңа бейнебақылау камералары орнатылады. Жер қатынастары саласында геоақпараттық портал құру бойынша жұмыстар жүргізілуде. Жер асты желілерін цифрлау, 3D қалалық желілерді визуализациялау, құрылысты тиімді жоспарлау және функционалдық аймақтарға бөлуді анықтау көзделіп отыр. Бұл шаралар 17 мемлекеттік қызметті автоматтандыруға және сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін айтарлықтай дәрежеде төмендетуге, азаматтардың уақыт және еңбек шығындарын қысқартуға мүмкіндік береді.

Алматыда "Сергек" аппараттық-бағдарламалық кешеніне тағы 360 бейнекамера орнату жоспарланған. Көп пәтерлі тұрғын үйлерді зияткерлік жалпыүйлік есептеу құралдарымен аспаптандыру бойынша жұмыс жалғастырылатын болады. Сонымен қатар, геоақпараттық жүйелер аясында инженерлік желілерді цифрландыру жоспарлануда.

FaLang translation system by Faboba